ଶୋଷ ଲାଗିବା ଶରୀରର ଏକ ସାଧାରଣ ସଙ୍କେତ। ଖରା, ଅଧିକ ଝାଳ ବାହାରିବା କିମ୍ବା ବ୍ୟାୟାମ କରିବା ପରେ ପାଣି ପିଇଲେ ସାଧାରଣତଃ ଶୋଷ ଦୂର ହୋଇଯାଏ। କିନ୍ତୁ ପାଣି ପିଇବାର କିଛି ସମୟ ପରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଗଳା ଶୁଖିଲା ଲାଗୁଛି କିମ୍ବା ବାରମ୍ବାର ପାଣି ପିଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ତେବେ ଏହାକୁ କେବଳ ଖରାର ପ୍ରଭାବ ବୋଲି ଅଣଦେଖା କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ପଛରେ ଶରୀରର ଜଳୀୟ ଅଂଶ ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ସନ୍ତୁଳନ ସହ ଜଡ଼ିତ କାରଣ ଥାଇପାରେ।
ଅଧିକ ପାଣି ପିଇଲେ ବିଗିଡ଼ିପାରେ ସନ୍ତୁଳନ
ଶରୀରକୁ କେବଳ ପାଣିର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥାଏ। ସୋଡିୟମ, ପୋଟାସିୟମ ଓ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଭଳି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟ୍ ମଧ୍ୟ ଶରୀରରେ ଜଳସ୍ତର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଅଧିକ ପାଣି ପିଇଲେ ରକ୍ତରେ ଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟ୍, ବିଶେଷକରି ସୋଡିୟମର ମାତ୍ରା ଅତ୍ୟଧିକ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ। ଫଳରେ ଶରୀରରେ ପାଣି ଓ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟ୍ର ସନ୍ତୁଳନ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ।
ତେଣୁ ଶୋଷ ଲାଗୁଛି ବୋଲି ପ୍ରତିଥର ଅଧିକ ପାଣି ପିଇବା ହିଁ ଏହାର ସମାଧାନ ହୋଇନପାରେ।
ଅତ୍ୟଧିକ ପାଣି ପିଇବା ବି ହୋଇପାରେ ସମସ୍ୟା
ଅତ୍ୟଧିକ ପରିମାଣରେ ପାଣି ପିଇବା ଦ୍ୱାରା ବିରଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହାଇପୋନାଟ୍ରେମିଆ ବା ‘ୱାଟର ଇଣ୍ଟକ୍ସିକେସନ୍’ ହୋଇପାରେ। ଏଥିରେ ରକ୍ତରେ ସୋଡିୟମର ମାତ୍ରା ଅତ୍ୟଧିକ କମିଯାଏ। ସୋଡିୟମ ଶରୀରର ତରଳ ସନ୍ତୁଳନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଏହାର ମାତ୍ରା ବହୁତ କମିଗଲେ କୋଷଗୁଡ଼ିକ ଫୁଲିଯିବା ଭଳି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ।
ତେବେ ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ। ତେଣୁ କେବେ କେବେ ପାଣି ପିଇବା ପରେ ପୁଣି ଶୋଷ ଲାଗିଲେ ତାହାକୁ ୱାଟର ଇଣ୍ଟକ୍ସିକେସନ୍ ସହ ଯୋଡ଼ିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ସବୁ ପାଣି କ’ଣ ସମାନ ଭାବେ ହାଇଡ୍ରେସନ୍ କରେ?
ପାଣିର ମୁଖ୍ୟ କାମ ହେଉଛି ଶରୀରରେ ତରଳ ଅଭାବ ପୂରଣ କରିବା। ତେବେ ପାଣିରେ ଥିବା ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟ୍ ସନ୍ତୁଳନରେ ଭୂମିକା ନିଏ। କେତେକ ପାଣିରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ କ୍ୟାଲସିୟମ, ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ ଭଳି ଖଣିଜ ରହିଥାଏ, ଆଉ କେତେକ ପାଣିରେ ଏହାର ମାତ୍ରା କମ୍ ଥାଏ।
ତେବେ କେବଳ ପାଣିରେ ଥିବା ଖଣିଜର ମାତ୍ରାକୁ ବାରମ୍ବାର ଶୋଷ ଲାଗିବାର ଏକମାତ୍ର କାରଣ ବୋଲି ଧରିନେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଶରୀରର ହାଇଡ୍ରେସନ୍ ଆବଶ୍ୟକତା ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
ଖରା ଓ ବ୍ୟାୟାମ ପରେ କାହିଁକି ବଢ଼େ ଶୋଷ?
ତୀବ୍ର ଖରାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା କିମ୍ବା ବ୍ୟାୟାମ ସମୟରେ ଅଧିକ ଝାଳ ବାହାରିଲେ ଶରୀରରୁ କେବଳ ପାଣି ନୁହେଁ, କିଛି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟ୍ ମଧ୍ୟ ବାହାରିଯାଏ। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ପାଣି ପିଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୋଷ ଲାଗିପାରେ।
ବିଶେଷକରି ଗରମ ପାଗରେ ଅଧିକ ଝାଳ ବାହାରିଲେ ଶରୀରର ତରଳ ସନ୍ତୁଳନ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ସାଧାରଣ ଦିନ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ତରଳର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭବ ହୋଇପାରେ।
କିଛି ଔଷଧ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ାଇପାରେ ଶୋଷ
ବାରମ୍ବାର ଶୋଷ ଲାଗିବାର କାରଣ ସବୁବେଳେ ଶରୀରରେ ପାଣି କମିଯିବା ନୁହେଁ। କିଛି ଔଷଧ ଶରୀରରୁ ଅଧିକ ତରଳ ବାହାର କରିଦେଇଥାଏ। ଫଳରେ ଶରୀରର ତରଳ ସନ୍ତୁଳନ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଅଧିକ ଶୋଷ ଲାଗିପାରେ।
ଯଦି କୌଣସି ଔଷଧ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରେ ଲଗାତାର ଶୋଷ ବଢ଼ିଥିବା ଅନୁଭବ ହୁଏ, ତେବେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଔଷଧ ବନ୍ଦ ନକରି ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରିବା ଭଲ।
କେବେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବେ?
ଗରମରେ ରହିବା, ଅଧିକ ଝାଳ ବାହାରିବା କିମ୍ବା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶାରୀରିକ ପରିଶ୍ରମ କରିବା ପରେ ଶୋଷ ଲାଗିବା ସାଧାରଣ କଥା। କିନ୍ତୁ ବିନା କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ କାରଣରେ ଯଦି ଲଗାତାର ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋଷ ଲାଗୁଛି ଏବଂ ପାଣି ପିଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଆରାମ ମିଳୁନାହିଁ, ତେବେ ଏହା ପଛରେ କୌଣସି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଥାଇପାରେ।
ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ କେବଳ ବାରମ୍ବାର ପାଣି ପିଇବା ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଭଲ। ବିଶେଷକରି ଏହି ସମସ୍ୟା ଲଗାତାର ରହିଲେ କିମ୍ବା ଏହା ସହ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅସ୍ୱାଭାବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନୁଭବ ହେଲେ ଏହାକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଡିସ୍କ୍ଲେମର: ଏହି ତଥ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଗବେଷଣା ଓ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତାମତ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହାକୁ ଡାକ୍ତରୀ ପରାମର୍ଶର ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। କୌଣସି ନୂଆ ବ୍ୟାୟାମ କିମ୍ବା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ପୂର୍ବରୁ ଡାକ୍ତର କିମ୍ବା ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।
